KOMUNIKACJA DZIECKA Z ZESPOŁEM DOWNA

Zespół Downa to odmienność biologiczna człowieka, który został obdarzony dodatkowym 21 chromosomem, a co za ty idzie dodatkową informacją genetyczną.

To właśnie ona modyfikuje rozwój i kształtuje cechy charakterystyczne dla tego zespołu.

Choć stan wiedzy na temat Zespołu Downa jest ogromny, wciąż nie zostały poznane przyczyny, które doprowadzają do nierozdzielenia się chromosomów pary 21 podczas podziału komórek rozrodczych.

Niniejsze opracowanie jest małym wycinkiem tej wiedzy i przybliży Państwu zagadnienia związane ze słyszeniem i mową jako podstawą komunikowania się z dzieckiem z Zespołem Downa.

SŁUCH I SŁYSZENIE

Zmysł słuchu jest pod wieloma względami dobrze rozwinięty już w chwili narodzin dziecka. Zdolność słyszenia rozwija się przez doświadczenie – słuchanie mowy, muzyki, dźwięków- które odgrywają istotną rolę w kształtowaniu wielu czynności umysłowych jak n/p języka i emocji. Noworodek lepiej słyszy niskie i głośne dźwięki. Dzieje się tak dlatego, że w łonie matki słyszy odgłosy jej ciała: uderzanie serca, przepływ krwi, burczenie w żołądku i oczywiście jej głos. Dopiero ok. 6 miesiąca zaczyna wyraźnie słyszeć dźwięki o wysokiej częstotliwości. Noworodki lepiej słyszą :

  • dźwięki o niskiej częstotliwości
  • dźwięki, które rozbrzmiewają kilka sekund
  • lepiej lokalizują źródła dźwięków dobiegających z prawej lub lewej strony niż z dołu lub z góry
  • dobrze reagują na muzykę, kołysanki i wierszyki

U dzieci z Zespołem Downa może wystąpić i z reguły występuje nierównomierny w stosunku do dzieci zdrowych rozwój funkcji słuchowych. Dlatego wymagają one szeregu zabiegów wspomagających te funkcje.

JAK POMÓC DZIECKU?

  • śpiewaj dziecku kołysanki bujając je na rękach w kołysce czy w wózku
  • naśladuj wydawane przez dziecko dźwięki (np. gruchanie), nawiązujesz z nim wtedy pierwszy dialog i uczysz je reagować na dźwięki
  • potrząsaj dźwiękową zabawką przez kilka sekund raz z jednej raz z drugiej strony pozwalając dziecku zwrócić głowę w kierunku źródła dźwięku
  • wołaj dziecko po imieniu nawet ze znacznej odległości, poczekaj aż zacznie szukać ciebie wzrokiem

 

KOMUNIKACJA I MOWA.

Komunikacja odgrywa ogromną rolę w tworzeniu relacji z drugim człowiekiem. Jest sposobem przekazywania informacji, wspomaga rozwój umysłowy ale przede wszystkim pozwala wyrażać siebie, swoje uczucia i potrzeby. Czas trwania kolejnych etapów jest uzależniony od możliwości rozwojowych dziecka oraz od odpowiedniej stymulacji. Większość dzieci z Zespołem Downa potrafi się komunikować za pomocą mowy. Jej rozwój jest jednak często opóźniony, ponieważ te dzieci potrzebują:

  • więcej czasu na opanowanie kontroli mięśni języka, ust i twarzy (co jest spowodowane słabym napięciem mięśniowym)
  • mają gorszą pamięć słuchową
  • mogą mieć problemy ze słuchem, które utrudniają naukę mowy

 

JAK POMÓC DZIECKU? 

  • pamiętaj, aby regularnie badać słuch dziecka. Musisz mieć pewność, że twoje dziecko dobrze słyszy
  • opowiadaj dziecku o tym co robisz, o codziennych czynnościach tj. o ubieraniu, myciu, jedzeniu
  • nazywaj rzeczy na które dziecko patrzy, spróbuj zainteresować je nimi
  • baw się z dzieckiem w naśladowanie odgłosów zwierząt
  • gdy twoje dziecko zacznie wydawać dźwięki, naśladuj je pokazując jak bardzo jesteś
    z niego dumny
  • śpiewaj piosenki. Dzieci uwielbiają muzykę i szybciej się uczą nowych dźwięków
    i słów w piosence.
  • czytaj dziecku książeczki, opisuj obrazki, opowiadaj bajki
  • używaj gestów. Możesz korzystać z opracowanego specjalnie dla dzieci z Zespołem Downa Programu Rozwoju Komunikacji MAKATON. Znajdziesz tam proste gesty, które możesz łatwo wykorzystać w codziennym życiu

 

PAMIĘTAJ !!!

TY JESTEŚ JEGO PIERWSZYM I NAJWAŻNIEJSZYM TERAPEUTĄ, ALE RÓWNIEŻ,
I CO NAJISTOTNIEJSZE DLA NIEGO, CIEBIE I TWOJEJ RODZINY JESTEŚ JEGO RODZICEM, A ONO TWOIM DZIECKIEM. 

Uwagi dla terapeutów:

Praca terapeutyczna nad rozumieniem języka u dziecka z zespołem Downa uwzględnia sekwencyjność rozwoju systemu językowego – od elementów prymarnych do sekundarnych, od globalnego przetwarzania danych językowych, charakteryzującego prawą półkulę mózgu, po przetwarzanie sekwencyjne typowe dla lewej półkuli. Stymulacja rozumienia wzmacniana jest poprzez zastosowanie gestów artykulacyjnych, zwolnienie tempa mowy, odpowiednią intonację, oraz dużą liczbę powtórzeń. Praca nad rozumieniem języka zawsze odbywa się w diadzie dziecko-terapeuta, gdyż tylko w takiej sytuacji komunikacyjnej możliwe jest zbudowanie wspólnego pola uwagi, odkrywanie intencji partnera dialogu, a przez to tworzenie w umyśle znaczeń słów użytych w trakcie ćwiczeń. Opisywany charakter zajęć umożliwia pobudzenie neuronów zwierciadlanych, a w konsekwencji uczenie się poprzez naśladownictwo. Kształtowanie zachowań społecznych i emocjonalnych małego dziecka znajduje swe źródło również w dialogu twarzą w twarz jednego nadawcy z jednym odbiorcą.

Proces kształtowania rozumienia języka realizuje się w każdym momencie terapii – stanowi on tło dla każdego działania. Przekaz językowy charakteryzuje się wyrazistością i użyciem konstrukcji odpowiednich do etapu, na którym znajduje się dziecko. Podkreślany zostaje mimiką oraz użyciem odpowiedniego gestu. Gest wiąże się ze znaczeniem słów, stanowi dla każdego dziecka informację na temat intencji i oczekiwań partnera dialogu, wskazówkę do realizacji działania. Jedną z metod w terapii dziecka z zespołem Downa jest metoda krakowska. Opiera się na programowaniu systemu językowego od podstaw, a zatem takim kształtowaniu rozumienia języka u małego dziecka, które pozwoli mu w przyszłości nie tylko budować zdania gramatycznie poprawne, ale przede wszystkim komunikować się z drugim człowiekiem, dostrzegać relacje i zależności pomiędzy elementami świata, opisywać i rozumieć otaczająca rzeczywistość. Budowanie rozumienia języka jest procesem tworzenia myśli, a przez to stopniowym kształtowaniem językowego obrazu świata w umyśle dziecka.