Rozwój emocjonalny dziecka a styl wychowawczy rodziny

Osiągnięcie przez jednostkę pełnej dojrzałości emocjonalnej jest procesem długotrwałym i nie każdy dojrzałość tę osiąga. Wszelkie zakłócenia rozwoju emocjonalnego mogą mieć swe źródło we wczesnym dzieciństwie. Dziecko nie rodzi się z gotowym repertuarem reakcji emocjonalnych a jedynie z pewną do nich predyspozycją. W toku nabywania doświadczenia uczy się nadawać znaczenia własnym przeżyciom emocjonalnym.

Jednym z najważniejszych czynników prawidłowego rozwoju emocjonalnego dziecka jest rodzina, jej struktura, atmosfera, wzajemne relacje członków rodziny, stosunek do dziecka i system wychowawczy stosowany przez osoby wychowujące dziecko.
Bardzo niekorzystne jest tzw. wychowanie niekonsekwentne, w którym rodzice nie stosują jednolitego systemu wymagań. Dziecko może być za to samo zachowanie surowo ukarane, a kiedy indziej pochwalone. Błaha przyczyna wywołuje gniew, a poważne przewinienie pozostaje niezauważone. Niekonsekwentne wychowanie rodziców wypływa często z ich przemęczenia i przepracowania. Małe dziecko tego nie rozumie i umacnia się w nim poczucie krzywdy, a czasem niechęci w stosunku do niesprawiedliwych rodziców.

Również wychowanie tzw. okazjonalne- jest bardzo niekorzystne dla rozwoju dziecka. Charakteryzuje się ono brakiem ustalonych zasad postępowania wobec dziecka. Dziecko jest wychowywane jakby od okazji do okazji. Rodzice działają pod wpływem chwili, reagują doraźnie, najczęściej karząc dziecko za przewinienia. Nie wpajają mu jednak norm postępowania, nie tłumaczą, dlaczego powinno zachowywać się tak a nie inaczej i czego oczekują. Dzieci wychowane w taki sposób cechują się zachwianym poczuciem bezpieczeństwa. Powoduje to wzrostu reakcji agresywnych dziecka w stosunku do otoczenia (zwłaszcza do rówieśników).
Najkorzystniejszym jest wychowanie demokratyczne, chociaż jego konsekwentne stosowanie jest bardzo trudne. Wymaga wzajemnego poszanowania praw wszystkich członków rodziny, wspólnego z dziećmi ustalenia zakresu praw i obowiązków. Dzieci uczą się postępować w określony sposób, nie na zasadzie lęku przed karą, lecz dzięki akceptacji wskazanego przez rodziców modelu zachowania.

Zdrowe dziecko, gdy znajduje się w korzystnym i sprawnym wychowawczo otoczeniu, jest pogodne, górują u niego optymistyczne nastroje i dobre przystosowanie do środowiska. Niezbędna jest równowaga między emocjami pozytywnymi i negatywnymi. Nadmiar miłości, którą czasem rodzice rozumieją jako usuwanie z drogi wszelkich sytuacji przykrych, powoduje sytuację sztuczną i skupienie miłości tylko na sobie samym. Z drugiej strony nadmiar emocji negatywnych utrudnia dziecku przystosowanie się społeczne. Dziecko odbiera cały otaczający świat jako zagrażający jego poczuciu bezpieczeństwa. Staje się nieśmiałe, bojaźliwe, przejawia tendencję do niskiej samooceny.

Rodzic powinien unikać impulsywności i gniewu. Musimy pamiętać, że im więcej karcenia i złej dyscypliny – tym więcej musi być starań w okazywaniu miłości. Upominanie, karcenie – tak, ale następnie przebaczenie, wskazywanie zachowań pożądanych, akceptowanych – to bardzo skuteczne metody w wychowaniu.

 

Opracowała psycholog – Sylwia Cop