Stymulacja rozwoju mowy dziecka z wadą słuchu

Od momentu narodzin poznanie świata odbywa się za pomocą dobrze funkcjonujących zmysłów: słuchu, wzroku, dotyku, węchu, czy smaku. Uszkodzenie jednego z nich powoduje zniekształcenie obrazu poznawanej rzeczywistości. W przypadku osób z uszkodzonym słuchem dochodzi do takiej właśnie sytuacji.

Rozwój mowy dziecka niedosłyszącego powinien przebiegać podobnie jak u słyszących rówieśników. W związku z tym najważniejszym zadaniem jest usprawnianie narządu słuchu i stymulacja prawidłowego rozwoju mowy.

Praca z dzieckiem najmłodszym ( do 1 roku życia) polega głównie na ich ogólnym usprawnianiu. Służą temu zabawy stymulujące motorykę, koordynację wzrokowo-ruchową, ćwiczenie wzroku i słuchu, tak aby na podstawie ogólnej aktywności dziecka pojawiła się u niego motywacja do spontanicznej mowy. Warunkiem tej aktywności jest ciągły kontakt z dorosłą osobą mówiącą. Przeżycia rodziców, ich emocjonalny stosunek do dziecka wyrażający się w ich zachowaniu w sposób szczególny oddziałują na proces rozwoju komunikacji językowej. Rodzice dziecka niesłyszącego, przebywając z nim codziennie, mogą wykorzystać nieomal wszystkie sytuacje życiowe w celu usprawniania zaburzonych sfer i rozwijania zdolności poznawczych. Wszelkim czynnościom wykonywanym przy dziecku powinna towarzyszyć mowa, śpiew czy muzyka (gra na instrumencie). W okresie kiedy dziecko zaczyna poruszać, manipulować przedmiotami, należy dostarczać mu jak najwięcej zabawek dźwiękowych. Dziecko z wadą słuchu powinno poznawać świat tak samo jak dziecko słyszące, czyli poprzez bezpośrednie doświadczenie i własną działalność. Pracując nad rozwijaniem słuchu, można używać różnych sprzętów domowych wydających dźwięki (roboty kuchenne, pralki, odkurzacze, czajniki z gwizdkiem). Należy zwracać też uwagę na dźwięki wydawane przez telefon, dzwonek do drzwi, pokrywki itp. W ten sposób dziecko coraz lepiej poznaje otaczający je świat.

Około drugiego roku życia dziecka pojawia się nowa forma funkcjonowania – zabawa tematyczna. Zabawy tematyczne są bezpośrednim odbiciem życia codziennego, a więc stwarzają okazję do poznawania świata takim, jaki jest oraz do utrwalania wiedzy i umiejętności. Wszystko to powinno być połączone nierozerwalnie z mową. Każdy przedmiot używany w zabawie, każdą wykonywaną czynność należy nazwać i wyrazy te utrwalać przy odpowiednich, sprzyjających okazjach. Rolę stymulującą podejmują rodzice i inni członkowie rodziny.

Aby rozwój dziecka przebiegał prawidłowo należy dostarczyć mu odpowiednich bodźców stymulujących. Kolorowe zabawki wiszące nad łóżeczkiem, za którymi dziecko wodzi wzrokiem zwraca uwagę na kształt i kolor czyli ćwiczy i rozwija wzrok. Dziecko niesłyszące nie słyszy mowy, nie reaguje na dźwięki, nie może „osłuchać się” z mową, ale może i powinno się z nią „opatrzyć”. Dlatego od początku należy dziecku zwracać uwagę na poruszanie się ust podczas czynności mówienia, zwracając twarz ku dziecku.

Należy pamiętać, że dziecko głuche ma pełną możliwość prawidłowego rozwoju, gdy zostaną spełnione następujące warunki : wczesne rozpoczęcie rehabilitacji, jak najszybszy, ścisły kontakt z poradnią dla dzieci z wadami słuchu, rzetelna współpraca rodziców z poradnią i przedszkolem, możliwość poświęcenia czasu w ciągu całego dnia przez jedno z rodziców na rehabilitację, prawidłowy rozwój psychofizyczny dziecka, prawidłowa postawa rodziców.
Im wcześniej rozpoznana jest wada słuchu i im wcześniej dziecko będzie rehabilitowane, tym ma ono większą szansę nauczenia się mowy, przeprowadzania prawidłowych operacji myślowych, a co za tym idzie – pełnego rozwoju ogólnego. Dlatego natychmiast po stwierdzeniu zaburzeń słuchu u dziecka należy zgłosić się do poradni, gdzie przejdzie ono badanie lekarskie, psychologiczne, logopedyczne itp. Ścisłe stosowanie się do poleceń, regularna praca z dzieckiem w domu i wizyty w poradni są niezbędnymi warunkami osiągnięcia efektów terapii. Aby rozwój psychofizyczny dziecka przebiegał prawidłowo, należy je stymulować we wszystkich kierunkach, usprawniać nie tylko pod kątem rozwoju mowy, ale i ruchowym, koncentracji uwagi itp. Bardzo istotną sprawą jest usamodzielnienie dziecka.
Pozytywnym rezultatom rehabilitacji dziecka niesłyszącego sprzyja postawa pełnej akceptacji – przyjęcia dziecka takim, jakim jest wraz z jego trudnościami wynikającymi z wady słuchu. Dzięki takiej postawie rodziców dziecko wchodzi do środowiska słyszących w sposób naturalny bez dodatkowych, niepotrzebnych frustracji i emocji.

 

Opracowała surdologopeda – Izabela Wydmuch