Zalety czytelnictwa na różnych etapach rozwoju dziecka

Czytanie zawsze uznawane było za czynność wspomagającą psychikę człowieka. U małych dzieci najlepszą formą biblioterapii jest terapia bajką. Bajki – to utwory, w których świat fantastyczny miesza się z realnym i razem tworzą zrozumiałą dla dziecka rzeczywistość.  Tam zapoznaje się ono z sytuacjami wzbudzającymi niepokój i znajduje cudowne rozwiązanie swoich problemów. Bajka pokazuje dziecku świat w uproszczonej wersji, gdzie istnieje wyraźny podział na dobro i zło, i to zło zawsze zostaje ukarane. Dziecko utożsamia się z bohaterem, przez co przejmuje jego wzorce moralne, sposób myślenia i działania. Bajka pomaga dziecku odkryć swoją tożsamość, wczuć się w emocje jakich doznają postacie występujące w opowieści, przez co rozwija empatię i wrażliwość na zło, niesprawiedliwość, ból.

Rola bajki w rozwoju dziecka jest przeogromna i niezastąpiona. Bajka jest pomocą w trudnym i długotrwałym procesie wychowania. Bajki znakomicie redukują napięcia i lęki u współczesnych dzieci, pomagają radośniej żyć i wspierają w pokonywaniu różnych  trudności pojawiających się w życiu małego człowieka. Ponadto czytanie dzieciom bajek wpływa pozytywnie  na rozwój ich osobowości. Aby bajka zainteresowała dziecko musi mieć prosty język, a słownictwo dostosowane do zdolności rozumienia słuchacza. Należy przekazać ja tak, aby dziecko mogło skupić się i słuchać. Sposób jej opowiadania nie może być nudny, a bajka dla najmłodszych powinna być zwięzła, gdyż małe dziecko nie skupi długo swej uwagi.

Czytanie dzieciom bajek niesie ze sobą same zalety.

Po pierwsze  – czytanie na głos niemowlęciu stymuluje rozwój jego mózgu. Zanim małe dziecko nauczy się mówić – najpierw uczy się rozumieć mowę, czyli tworzy tzw. słownik bierny. Ta prawidłowość jest związana z kolejnością dojrzewania poszczególnych ośrodków w mózgu odpowiedzialnych za rozumienie oraz artykułowanie mowy. Nauka mowy rozpoczyna się więc tak naprawdę od momentu kiedy niemowlę  zaczyna być otaczane mową.

Po drugie – czytanie dziecku kilkuletniemu rozbudza w nim ciekawość świata i pomaga mu zrozumieć siebie i innych. Wzory zachowań bohaterów bajkowych są przyjmowane przez najmłodszych bezkrytyczne – często możemy zaobserwować, że maluch odtwarza zachowanie ulubionej postaci bajkowej. Utożsamia się z postacią głównego bohatera; towarzyszy mu w wędrówce ,razem z nim przeżywa radość, strach, smutek czy ból, nawiązuje przyjaźnie, stawia czoła wrogom, odpoczywa, bawi się. Dzieci szybko uczą się naśladując. Dzięki tej identyfikacji zapoznaje się z całą gamą emocji, uczuć i postaw. Uczy się zachowań społecznie akceptowanych oraz tych, które są potępiane.

Po trzecie – czytanie stymuluje rozwój mowy i usprawnia pamięć. Książki wzbogacają słownik czynny i bierny dziecka, poszerzając wiedzę o świecie i pomagając w ten sposób odnosić sukcesy w przedszkolu i w szkole. Czytanie pomaga także w przezwyciężaniu dysleksji. Dzieci zapoznając się z bogactwem języka literackiego nabywają umiejętność poprawnego wysławiania się, mobilizuje do tworzenia własnych opowiadań i wierszy.

Po czwarte – czytanie kształtuje wrażliwość moralną dziecka. Dzieci którym rodzice regularnie czytają szybciej się rozwijają, łatwiej przyswajają wiedzę o świecie i ludziach,
a także czują się bezpieczne i kochane.

Po piąte – książki kształtują pozytywny obraz siebie. Dziecko czytając wraz z rodzicem może pochwalić się swoją wiedzą. Chętniej będzie uczyło się i poznawało nowe pojęcia – ma to wpływ na ogólny rozwój społeczny dziecka. Książka zaspokaja potrzebę informacji
i wzbogaca zasób wiadomości, zaś ilustracje w książkach ułatwiają tworzenie wyobrażeń
o miejscach odległych i niedostępnych w codziennym życiu.

Po szóste – czytanie odpowiada również za budowanie szczególnego rodzaju więzi emocjonalnej pomiędzy rodzicami a dziećmi. Wspólne czytanie jest szczególną formą spędzania czasu z dzieckiem. Dzięki czytaniu cała rodzina może wspólnie spędzać czas,
a przeczytane treści mogą stanowić pretekst do wspólnych rozmów.

Codzienne czytanie dziecku rozwija słownictwo bierne i czynne, pamięć, wyobraźnię
i rozumienie, rozwija sprawność ruchową aparatu artykulacyjnego, uczy myślenia, poprawia koncentrację, poszerza wiedzę ogólną, ułatwia naukę, pomaga odnieść sukces w szkole, kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie.

 

Artykuł opracowano na podstawie materiałów Magdaleny Chorkawa oraz  dr Doroty  Grabowskiej

 

Katarzyna Konieczna – neurologopeda