Dziękujemy

Wiadomość została wysłana.
Postaramy się na nią odpowiedzieć jak najszybciej.

Słownik

Opinia i orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej – terminy stosowane i zakresy pomocy psychologiczno-pedagogicznej z uwagi na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dzieci

 

Terminy podstawowe:

 Zaburzenie rozwojowe – klasa zaburzeń dziecięcych, charakteryzujących się poważnym zniekształceniem funkcjonowania społecznego, poznawczego, ruchowego i językowego. Zaburzenia rozwojowe możemy podzielić ze względu na: rodzaj, rozległość (globalne, fragmentaryczne), głębokość (stopień nasilenia objawów), dynamikę (trwałe, przejściowe), etiologię (wrodzone, nabyte), charakter (organiczne, funkcjonalne czyli czynnościowe).

Odchylenie rozwojowe – indywidualne opóźnienie rozwoju w stosunku do ustalonych norm, nie będące jednak zaburzeniem z uwagi na niewielkie nasilenie objawów, ograniczony zakres i czas trwania.

Dysfunkcja – każde zakłócenie normalnego funkcjonowania narządu lub zachowania.

Deficyty rozwojowe – „braki” w rozwoju określonych funkcji poznawczych.

Nieharmonijny rozwój – zakłócenia tempa rozwoju poszczególnych sfer. Niektóre sfery rozwijają się prawidłowo, inne zbyt wolno lub z przyspieszeniem.

Analizatory – neurofizjologiczna podstawa odbioru i przetwarzania bodźców w spostrzeżenia. W czynności czytania i pisania biorą udział trzy analizatory: wzrokowy, słuchowy i kinestetyczny.

Dostosowanie wymagań – zastosowanie takich kryteriów egzekwowania wiedzy i umiejętności, które uwzględniają możliwości i ograniczenia ucznia.  

Funkcje poznawcze – zespół procesów, dzięki którym odbieramy informacje z otoczenia oraz stosunki między nimi. W czytaniu i pisaniu biorą udział takie procesy poznawcze jak: uwaga, pamięć, wrażenia i spostrzeżenia wzrokowe, słuchowe, dotykowe, kinestetyczne (ruchowe), orientacja w schemacie ciała i kierunkach w przestrzeni oraz myślenie.

 

Każda szkoła ze względu na specyfikę pracy i problemów uczniów może wskazać inne niż proponowane zakresy pomocy psychologiczno- pedagogicznej.

Poniższe terminy porządkują rodzaj treści dokumentów w odniesieniu do przykładowych zakresów.

 

Zakres: funkcje percepcyjne

Spostrzegawczość wzrokowa- zdolność do zauważania szczegółów, różnic i podobieństw między przedmiotami.

Analiza wzrokowa – zdolność do postrzegania pojedynczych elementów i cech przedmiotów stanowiących całość.

Synteza wzrokowa- zdolność do postrzegania przedmiotów jako całości, mimo zauważania ich składowych elementów.

Analiza słuchowa- to umiejętność wyodrębniania z potoku mowy: zdań, w zdaniach wyrazów, w wyrazach sylab, a w sylabach głosek z zachowaniem ich kolejności. Analiza słuchowa polega na odebraniu bodźca i rozłożeniu go na elementy.

Synteza słuchowa- to umiejętność scalania głosek i sylab w wyrazy a wyrazów w zdania. Dzięki syntezie możliwe jest złożenie elementów w całość dźwiękową.

 

Zakres: procesy poznawcze ( w tym: pamięć, uwaga, myślenie)

Pamięć wzrokowa – zdolność do utrwalania i przypominania spostrzeżeń wzrokowych, zdolność do gromadzenia, przechowywania, rozpoznawania i reprodukowania treści zdobytych poprzez kanał wzrokowy

Pamięć słuchowa – zdolność do utrwalania i przypominania spostrzeżeń słuchowych.

Pamięć słuchowa bezpośrednia (świeża)- pozwala zapamiętywać i natychmiast odtwarzać usłyszany tekst, co jest bardzo istotne przy pisaniu dyktand. Zdolność dogromadzenia, przechowywania i przypominania sobie niedawnego doświadczenia i informacji słuchowej oraz wykorzystywania ich w określonych sytuacjach.

Słuch fonematyczny- to umiejętność różnicowania fonemów, czyli najmniejszych elementów składowych słów, decydujących o znaczeniu słów. Fonemy są realizowane w mowie przez najmniejszą cząstkę fonologiczną- głoskę.

Pamięć słuchowa fonologiczna- to pamięć wzorców słuchowych wyrazów, tzn. pamięć ich długości, liczby sylab i głosek oraz kolejności sylab i głosek w wyrazie.

Pamięć sekwencyjna – rodzaj pamięci, która odpowiada za liniowość i porządkowy układ elementów w czasie i przestrzeni (ciągów wyrazów połączonych związkami logiczno – gramatycznymi.
Napływające informacje są kodowane i przetwarzane „krok po kroku”, czyli sekwencyjnie.

Pamięć mimowolna (mechaniczna)- zdolność do przyswajania wiedzy w sposób mimowolny, nieuświadomiony

Myślenie abstrakcyjne- to myślenie za pomocą pojęć abstrakcyjnych (stanowiących formę odbicia rzeczywistości w umyśle, odzwierciedlającą jej istotne elementy, kształtuje się w procesie praktyki, rozwoju języka-myślenia) bez opierania się na właściwościach i cechach przedmiotów danych bezpośrednio w spostrzeżeniu.
Pojęcie to znaczenie nazwy, myślowy odpowiednik zespołu istotnych cech przedmiotów, do których dana nazwa się odnosi.

Myślenie słowno-pojęciowe- to wyższa forma myślenia oparta na mowie, posługiwaniu się pojęciami i na takich operacjach myślowych, jak: analiza, synteza, uogólnianie i abstrahowanie.

Abstrahowanie – to jedna z podstawowych operacji myślowych polegająca na pomijaniu pewnych składników, cech lub relacji danego przedmiotu, a wyodrębnieniu innych uważanych za istotne. Dzięki temu możliwe staje się definiowanie i redefiniowanie obiektów, klasyfikowanie ich według mniej lub bardziej typowych kryteriów, dostrzeganie podobieństw miedzy obiektami, w których wyabstrahowano pewne cechy.

Myślenie przyczynowo- skutkowe- jest to zdolność do planowania i przewidywania, wyciągania wniosków na podstawie przeprowadzanej obserwacji wzrokowej.

Myślenie arytmetyczne- zdolność wykonywania w pamięci podstawowych operacji matematycznych

 

Zakres: koordynacja wzrokowo-ruchowa

Koordynacja wzrokowo-ruchowa – współpraca oka i ręki, czyli współdziałanie funkcji wzrokowych i ruchowych.

 

Zakres: rozwój społeczno-emocjonalny

Zdolność rozumienia obowiązujących norm społeczno-moralnych- jest to forma myślenia polegająca na uchwyceniu sensu zjawisk dzięki poznawaniu zasad ich funkcjonowania oraz przyswojenia znaczeń językowych. Zdolność do wydawania sądów, wykorzystywania doświadczeń do rozwiązywania problemów

 

Zakres: podstawowe umiejętności szkolne

Stwierdzenia dotyczące podstawowych umiejętności tj. czytania, pisania i liczenia np.: tempo czytania, poprawność odczytywania wyrazów, rozumienie cicho i głośno czytanego tekstu, rodzaj występujących błędów w pisaniu, znajomość zasad ortograficznych, poziom opanowania podstawowych umiejętności matematycznych.

 

Zakres: motywacja

motywacja do nauki i pokonywania trudności, wartościowanie osiągnięć szkolnych

 

Zakres: lateralizacja

Lateralizacja – dominacja czynnościowa jednej ze stron ciała ( oka, ręki, nogi).

Brak dominacji określonej strony ciała przejawia się jako oburęczność, obuoczność itp. Mówimy wtedy o lateralizacji nieustalonej. Lateralizacja  skrzyżowana oznacza, że nie wszystkie dominujące narządy znajdują się po tej samej stronie ciała, np. występuje dominacja prawego oka i lewej ręki.

 

Zakres: orientacja przestrzenna

Orientacja przestrzenna- to zdolność do oceny położenia dwóch lub więcej przedmiotów wobec własnego ciała, a także rozumienie relacji przestrzennych zachodzących między tymi przedmiotami

Zaburzenia orientacji przestrzennej – brak orientacji w lewej i prawej stronie własnego ciała oraz w kierunkach w przestrzeni ( lewo, prawo, wyżej, niżej, przód, tył, nad, pod itp.).

 

Grafomotoryka

Sprawność ruchowa rąk w zakresie szybkości ruchów i ich precyzji podczas pisania, rysowania, itp.

Motoryka duża- sprawność ruchowa całego ciała ( w tym zdolność do utrzymania równowagi, koordynacja ruchów kończyn podczas chodzenia)

Motoryka mała- ( motoryka rąk)- sprawność ruchowa rąk w zakresie precyzji i szybkości ruchów